Samenscholingsverbod, persoonlijk straat/pleinverbod

Samenscholingsverbod

Op basis van artikel 2.1, eerste lid APV is het onder meer verboden om deel te nemen aan een samenscholing of in groepsverband anderen lastig te vallen, te vechten of op andere wijze de openbare orde te verstoren. Als de overlastsituatie onder deze beschrijving (lastig vallen, openbare orde verstoren) valt, is het gedrag in strijd met de APV. Dat betekent dat:

• de politie de overtreders kan wegsturen. Dat is lik-op-stuk optreden, maar de beperking van de maatregel is duidelijk.
• de politie strafrechtelijk kan optreden. Dat is een zwaardere maatregel. De beperking is dat het achteraf is. Als de maatregel onvoldoende afschrikwekkend is, zal hij nieuwe overtredingen in de toekomst niet kunnen voorkomen.
• bestuursrechtelijke handhaving mogelijk is. Dat is op het eerste gezicht voornamelijk een theoretische mogelijkheid. Bestuursdwang ligt niet voor de hand, omdat de "last" niet goed te formuleren valt. Dwangsom is het overwegen waard. Dat instrument heeft namelijk deels een preventief karakter (is mede bedoeld om overtredingen in de toekomst te voorkomen door te dreigen met een dwangsom). Maar wanneer het gaat om een ernstige vorm van overlast wordt optreden met spoed verwacht en dan is deze vorm van handhaving minder geschikt.

Het opleggen van een persoonlijk straat-/pleinverbod

Als de situatie de spuigaten uitloopt kan de bevelsbevoegdheid van de burgemeester worden gebruikt. Deze is geregeld in artikel 172, derde lid Gemeentewet en houdt in dat de burgemeester bevoegd is om bevelen te geven die noodzakelijk te achten zijn voor de handhaving van de openbare orde. Dat mag als er sprake is van een verstoring van de openbare orde of bij ernstige vrees voor ontstaan daarvan. Deze bevoegdheid wordt, vanwege zijn ingrijpendheid, niet gemandateerd.
De Gemeentewet regelt niet hoe zo'n bevel er inhoudelijk uit ziet. Dat betekent dat de burgemeester dat zelf kan invullen. Een mogelijk bevel is het geven van een straat-/pleinverbod aan een persoon voor een bepaald gebied. Nota bene, dit middel is in Amsterdam wel onderzocht, maar nog niet gebruikt. Dat betekent onder meer dat de rechter zich er nog niet over heeft uitgesproken. In ieder geval staat vast dat een straatverbod een beperking van de bewegingsvrijheid van de overtreder oplevert, zodat extra (procedurele) waarborgen gelden.

Gebiedsaanwijzing

Sinds 1 april 2006 is op basis van artikel 2.6A APV mogelijk dat de burgemeester een gebied aanwijst als overlastgebied, waarna op basis van artikel 2.6B APV bepaalde overtredingen (bijvoorbeeld overtreding van artikel 2.1) kunnen worden aangepakt door het geven van een verwijderingsbevel. Zo'n bevel kan oplopen van 24 uur, naar 14 dagen, naar een maand, naar maximaal 3 maanden. Dit verwijderingsbevel is vergelijkbaar met het straatverbod zoals dat hierboven is beschreven, namelijk het bevel om uit een gebied te verdwijnen en het verbod om daar gedurende een bepaalde periode te zijn. De maatregelen lijken sterk op elkaar. De twee meest relevante verschillen zijn:

• de overlastsituatie (als die structureel en langdurig is, dient het middel van de gebiedsaanwijzing te worden ingezet, i.p.v. de bevelsbevoegdheid);
• de duur van het verbod (max. 3 maanden versus max. 7 dagen).

De burgemeester kan een gebied aanwijzen als overlastgebied als daar sprake is van een ernstige verstoring of bedreiging van de openbare orde. Hiervoor geldt vanzelfsprekend dat een goede onderbouwing van dit besluit nodig is.